Ceza Hukuku

Failin uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kişisel kullanım dışındaki amaçlarla imal etmesi, ithal veya ihraç etmesi, satması, satışa arz etmesi, başkalarına vermesi, sevk etmesi, nakletmesi, depolaması, satın alması, kabul etmesi veya bulundurması TCK 188 kapsamında değerlendirilir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun kamu sağlığına karşı suçlar bölümünde, TCK m. 188'de düzenlenmiştir.

TCK 188'de fiilin türüne göre farklı yaptırımlar vardır. İmal, ithal ve ihraç fiilleri için TCK m. 188/1; satma, satışa arz etme, başkasına verme, sevk, nakil, depolama, satın alma, kabul etme ve bulundurma fiilleri için TCK m. 188/3 uygulanır. Nitelikli hallerde ceza ayrıca artırılabilir.

Evet. TCK 188 kapsamında öngörülen hapis cezasının ağırlığı nedeniyle uyuşturucu ticareti suçu dosyaları ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır.

Evet. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki bazı koruma tedbirleri bakımından katalog suçlar arasında yer alır.

Kullanıcı, maddeyi kişisel kullanım amacıyla bulunduran veya satın alan kişidir. Ticaret suçunda ise kullanım dışı amaç, satış veya dağıtım kastı, paketleme biçimi, miktar, iletişim kayıtları ve diğer deliller birlikte değerlendirilir.

Evet. TCK m. 188/3 içinde "başkalarına verme" fiili ayrıca sayılmıştır. Bu nedenle bedel alınmasa bile maddeyi başka kişiye verme eylemi uyuşturucu ticareti suçu kapsamında değerlendirilebilir.

Suçun maddi unsurları imal, ithal, ihraç, satma, satışa arz, başkasına verme, sevk, nakil, depolama, satın alma, kabul etme ve bulundurma şeklindeki seçimlik hareketlerdir.

Uyuşturucu ticareti suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Failin maddeye ilişkin fiili kişisel kullanım dışındaki amaçlarla bilerek ve isteyerek gerçekleştirdiğinin delillerle ortaya konulması gerekir.

Bu suç katalog suçlar arasında bulunduğundan, kanuni şartları oluşursa iletişimin tespiti, dinlenmesi, kayda alınması, teknik takip ve benzeri koruma tedbirleri gündeme gelebilir.

Kanuni koşullar varsa gizli soruşturmacı görevlendirilmesi ve gizli tanık beyanı gibi delil yöntemleri kullanılabilir. Bu tedbirlerde kararın kapsamı, süre, ikincillik ilkesi ve hukuka uygunluk ayrıca incelenmelidir.

Uyuşturucu ağının işlemesini sağlayan taşıma, sevk veya nakil fiilleri TCK 188 kapsamında değerlendirilebilir. Kişinin rolü, kastı, irtibatları ve maddeden haberdar olup olmadığı somut delillerle belirlenir.

İmal, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kimyasal ya da teknik süreçlerle üretilmesini ifade eder. Ticaret ise maddenin satılması, satışa arzı, taşınması, depolanması veya dağıtımına ilişkin fiilleri kapsar.

Evet. TCK m. 188/4-a kapsamında suça konu maddenin eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon, sentetik opioid ya da amfetamin ve türevleri olması halinde cezanın artırılması gündeme gelir.

Suçun okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlerin belirli mesafe yakınındaki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi TCK 188 kapsamında nitelikli hal olarak değerlendirilebilir.

Evet. Suçun suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde veya üç ya da daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde TCK m. 188/5 kapsamında ceza artırımı gündeme gelebilir.

Suçta kullanılan araçlar, suçtan elde edildiği değerlendirilen gelirler ve mal varlığı değerleri bakımından el koyma ve müsadere tedbirleri uygulanabilir. Her tedbirin hukuka uygunluğu ayrıca incelenir.

CMK m. 139 uyarınca gizli soruşturmacı tedbiri, somut delillere dayalı kuvvetli şüphe sebepleri ve başka suretle delil elde edilememesi şartları varsa uygulanabilir. Tedbirin suç işlemeye teşvik boyutuna geçmemesi gerekir.

Evet. TCK m. 192'de uyuşturucu suçları bakımından etkin pişmanlık hükümleri düzenlenmiştir. Uygulanacak sonuç, bilginin hangi aşamada verildiğine ve suçun ortaya çıkarılmasına sağlanan katkıya göre değişir.

Resmi makamlar suçtan haberdar olmadan önce yapılan bildirim cezasızlık sonucunu doğurabilir. Resmi makamlar haberdar olduktan sonra ancak hüküm verilmeden önce yapılan yardım ise indirim sebebi olabilir.

Suç ortaklarının, maddeyi sağlayan kişilerin, saklama veya imal yerlerinin açıklanması ve bu bilginin suçun ortaya çıkarılmasına gerçekten hizmet etmesi halinde etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.

Resmi makamlar suçtan haberdar olmadan önce yapılan ve suçun ortaya çıkarılmasını sağlayan bildirimde ceza verilmemesi gündeme gelebilir. Soruşturma başladıktan sonra ise şartları varsa ceza indirimi uygulanır.

Bağımlılık tek başına uyuşturucu ticareti suçunu ortadan kaldırmaz. Ancak kişinin kullanıcı mı satıcı mı olduğu, tedavi ihtiyacı, ceza sorumluluğu ve kişisel kullanım savunması bakımından tıbbi ve hukuki değerlendirme önem taşır.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin yurtdışından Türkiye'ye getirilmesi TCK m. 188/1 kapsamında ithal etme fiili olarak değerlendirilebilir.

TCK m. 188/2 kapsamında ihraç fiili nedeniyle yabancı ülkede hükmedilen cezanın Türkiye'de verilecek cezadan mahsup edilmesi gibi özel düzenlemeler vardır. Sınır aşan dosyalarda ülke, fiil tarihi ve yargılama bilgisi ayrıca incelenmelidir.

2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun ve 3298 sayılı Uyuşturucu Maddeler Kanunu uyuşturucu maddelerin kontrolü, ekimi ve ilgili bazı cezai hükümler bakımından önem taşır.

TCK 188 dosyalarında infaz hesabı suç tarihi, ceza miktarı, tekerrür, mahsup, disiplin durumu ve güncel infaz mevzuatına göre yapılır. Koşullu salıverilme oranı ve denetimli serbestlik hesabı somut dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşturucu ticareti suçunda hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi kural olarak mümkün değildir. Kanunda hapis cezasının yanında ayrıca adli para cezası da öngörülmüştür.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin verildiği ya da satıldığı kişinin çocuk olması TCK m. 188 kapsamında daha ağır yaptırım doğurur; bu durumda alt sınır ayrıca yükselir.

Üretimi resmi makamların iznine veya reçeteye bağlı uyuşturucu etkili ilaçların hukuka aykırı biçimde satılması TCK 188 kapsamında değerlendirilebilir. Failin doktor, eczacı, kimyager veya sağlık mesleği mensubu olması halinde nitelikli hal gündeme gelebilir.

Tüzel kişilere hapis cezası verilmez; ancak TCK m. 189 kapsamında uyuşturucu ticareti suçunun tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde güvenlik tedbirleri uygulanabilir.

Çok sayıda küçük paket, hassas terazi, paketleme malzemesi, müşteri irtibatı, satışa hazır miktar, ele geçirilen para ve iletişim içerikleri ticaret kastı yönünden birlikte değerlendirilir. Tek başına miktar veya tek başına madde türü her dosyada yeterli kabul edilmeyebilir.

Hassas terazide kalıntı bulunması ticaret kastı bakımından önemli bir delildir. Ancak tek delilin bu olması halinde kalıntının zamanı, diğer deliller ve failin savunması birlikte incelenmelidir.

Okul, yurt, hastane veya ibadethane yakınındaki umumi ya da umuma açık yer şartı somut olayda ayrıca değerlendirilir. Eylemin kapalı araç içinde gerçekleşmesi gibi ayrıntılar nitelikli hal uygulamasını etkileyebilir.

Kısa cevap: Evet, bazı hallerde cezayı düşürebilir; hatta resmi makamlar suçtan haberdar olmadan önce yapılan ve suçun ortaya çıkarılmasına gerçekten hizmet eden teslim veya bildirim bakımından TCK m. 192 kapsamında etkin pişmanlık değerlendirmesi yapılabilir. Ancak arama başlamışsa, suç zaten ortaya çıkarılmışsa veya teslimin dosyaya somut katkısı yoksa indirim uygulanmayabilir; arama kararı, yakalanma anı ve kolluğun önceki bilgisi belirleyicidir.

Failin farklı tarihlerde yeni bir kararla madde temin edip satması halinde her eylem ayrı suç olarak değerlendirilebilir. Zincirleme suç değerlendirmesi eylemlerin bağlantısı ve kastın yenilenip yenilenmediğine göre yapılır.

Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde TCK m. 188/5 kapsamında ceza artırımı gündeme gelebilir. Ancak alıcı-satıcı ilişkisi, rol dağılımı ve birlikte işleme iradesi somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Gizli soruşturmacı veya kolluk görevlisinin ilk alımdan sonra delil toplama sınırını aşan tekrar alımlar yapması halinde zincirleme suç ve hukuka uygun delil tartışması doğabilir. Bu konu uygulamada kararın kapsamı ve olay akışı üzerinden değerlendirilir.

Kısa cevap: Hususi otomobil sürücüleri için sınır 0.50 promil, ticari ve diğer araç sürücüleri için 0.20 promildir. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün trafik SSS sayfasında da KTK m. 48 uygulamasında 0.50 ve 0.20 promil ayrımı açıklanmaktadır.

Aday sürücüler bakımından alkol sınırı 0.20 promil olarak değerlendirilir. Bu sınırın aşılması halinde geçici el koyma yerine sürücü belgesinin iptali ve yeniden sürücü kursu süreci gündeme gelebilir.

Alkolmetreye üflemeyi veya teknik cihazla ölçümü reddetmek KTK m. 48/9 kapsamında ayrıca yaptırıma bağlanmıştır. Uygulamada sürücü belgesine 2 yıl süreyle el konulması ve idari para cezası gündeme gelir.

KTK m. 48 kapsamında ilk yakalanmada 6 ay, 5 yıl içinde ikinci yakalanmada 2 yıl, üçüncü ve sonraki yakalanmalarda ise 5 yıl süreyle sürücü belgesinin geri alınması gündeme gelir.

6 aylık sürede idari para cezasının ödenmesi ve sürenin dolması aranır. 2 yıllık sürede SÜDGE belgesi, 5 yıllık sürede ise psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi gibi ek şartlar gündeme gelebilir.

Uygulamada geri alma süresi tutanak tarihi, karar tarihi ve kanunda belirtilen süre dikkate alınarak hesaplanır. Yıl olarak öngörülen yaptırımlarda gün hesabı yerine kanuni yıl süresi esas alınmalıdır.

Yalnızca idari para cezası uygulanan haller adli sicile işlemez. Ancak TCK m. 179/3 kapsamında trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan mahkumiyet kurulursa kararın türüne göre adli sicil ve arşiv kaydı sonuçları doğabilir.

Evet. Aynı olayda idari yaptırım ile ceza yargılaması farklı hukuki amaçlara dayanabilir. Bu nedenle alkollü araç kullanma nedeniyle hem sürücü belgesinin geri alınması hem de TCK 179/3 yönünden adli işlem yapılması mümkündür.

1.00 promil ve üzeri ölçümlerde, kaza veya ek kural ihlali olmasa bile TCK m. 179/3 kapsamında trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan adli işlem yapılabilir.

Evet, istenebilir. Yasal sınırın üzerinde alkollü olup trafik kazasına karışan sürücü bakımından, promil 1.00'in altında olsa dahi güvenli sürüş yeteneğinin kaybedilip kaybedilmediği ve TCK 179/3 şartları ayrıca değerlendirilir.

TCK 179/3 kapsamındaki trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu seri muhakeme usulüne tabi suçlar arasındadır. Seri muhakeme kabul edilmezse dosya Asliye Ceza Mahkemesi'nde genel veya basit yargılama usulüyle görülebilir.

Suçun seri muhakeme kapsamına girmeyen başka bir suçla bağlantılı işlenmesi, özellikle yaralamalı veya daha ağır sonuçlu trafik kazaları, seri muhakeme uygulanıp uygulanmayacağı bakımından ayrıca değerlendirilir.

HAGB, erteleme veya adli para cezasına çevirme seçenekleri; ceza miktarı, sabıka, zararın giderilmesi, mahkemenin kanaati ve güncel kanun hükümlerine göre değerlendirilir.

Uygulamada kısa süreli hapis cezalarında hükümlünün ceza infaz kurumuna teslim olup kayıt işlemleri sonrası denetimli serbestlik veya açık cezaevi koşulları çerçevesinde kısa sürede çıkmasını ifade etmek için kullanılır. Her dosyada infaz hesabı ayrıca yapılmalıdır.

Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimi, alkollü araç kullanımı nedeniyle ehliyetine el konulan sürücülerin riskli sürüş davranışlarını fark etmesi ve alkolün sürüş güvenliğine etkilerini öğrenmesi için İl Sağlık Müdürlükleri tarafından yürütülen zorunlu eğitim programıdır. Ankara İl Sağlık Müdürlüğü de SÜDGE eğitimlerinin 2918 sayılı Kanun m. 48 kapsamında yürütüldüğünü belirtmektedir.

5 yıl içinde ikinci kez alkollü araç kullanırken yakalanan ve sürücü belgesi 2 yıl süreyle geri alınan sürücüler bakımından SÜDGE programını tamamlama şartı gündeme gelir. Mahkeme veya idari süreçte ayrıca eğitim yükümlülüğü doğup doğmadığı somut karara göre kontrol edilmelidir.

Ankara uygulamasında 2026 yılı için SÜDGE eğitim ücreti 18.240 TL olarak bildirilmektedir. Ücret, kontenjan ve randevu tarihi başvuru öncesinde ilgili İl Sağlık Müdürlüğü üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir; SÜDGE başvurularında sürücü belgesinin geri alındığı tarihten itibaren ilk 12 ay içinde müracaat edilmesi gerektiği İl Sağlık Müdürlüğü SÜDGE duyurularında açıklanmaktadır.

SÜDGE süreci psikiyatri ön değerlendirmesi, grup eğitimi ve değerlendirme aşamalarından oluşur. Programın süresi ve sınav koşulları İl Sağlık Müdürlüğü uygulamasına göre yürütülür; devamsızlık veya bağımlılık riski halinde eğitimin geçersiz sayılması ya da AMATEM yönlendirmesi gündeme gelebilir.