İcra, İflas ve Alacak Takibi

Kısa cevap: Çek, TTK m. 780 kapsamında kanuni şekil şartlarına bağlı, banka üzerine düzenlenen ve kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesini içeren kıymetli evraktır. Çek kelimesi, belirli bedelin ödenmesi için havale, muhatap banka, ödeme yeri, düzenlenme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası, banka seri numarası ve karekod unsurları ayrıca kontrol edilmelidir.

Çek kural olarak görüldüğünde ödenir; ancak uygulamada ileri tarihli çek kullanımı Çek Kanunu geçici düzenlemeleriyle özel bir zemine bağlanmıştır. 31/12/2028 tarihine kadar üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce bankaya ibraz edilen çekler yönünden özel geçici hüküm ayrıca dikkate alınmalıdır.

Hayır. Kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı ilkesi geçerlidir. Bir imzanın sahte veya geçersiz olması, çekteki diğer geçerli imzaların sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Evet. Karşılıksızdır işlemi yapılmış çek, kambiyo senedi ve borç ikrarı niteliğini tamamen kaybetmez. Alacak takibi, kambiyo takibi ve ceza şikayeti şartları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

TTK m. 796 uyarınca çek düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün, düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse 1 ay, farklı kıtalarda düzenleme ve ödeme varsa 3 ay içinde ibraz edilmelidir.

5941 sayılı Çek Kanunu geçici düzenlemesi uyarınca 31/12/2028 tarihine kadar çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce bankaya ibrazı geçersiz kabul edilmektedir. Cezai sorumluluk bakımından ibraz tarihi ve karşılıksızdır işlemi özellikle önemlidir.

Çekte hak sahipliği, düzenleme biçimi ve ciro zincirine göre belirlenir. Ciro silsilesiyle hak sahipliğini ispatlayan kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile şartları varsa yetkili hamil sayılabilir.

Karşılıksız çek suçu, kanuni süresi içinde bankaya ibraz edilen çek hakkında hesapta yeterli karşılık bulunmaması ve banka tarafından karşılıksızdır işlemi yapılmasıyla gündeme gelir. Suçun oluşumu bakımından ibraz, yetkili hamil ve şikayet şartları ayrıca incelenir.

5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında her bir çek için adli para cezası gündeme gelir; ceza karşılıksız kalan çek bedelinden az olamaz. Adli para cezası ödenmezse hapse çevrilme ve çek düzenleme ile çek hesabı açma yasağı sonuçları doğabilir.

Tüzel kişi çeklerinde cezai sorumluluk, çek hesabı sahibinin temsil ve mali yönetim yapısına göre belirlenir. Yönetim organı, yetkilendirme, konkordato veya kayyım/komiser yönetimi gibi durumlar somut dosyada ayrıca incelenmelidir.

Karşılıksız çek şikayetinde süre, öğrenme tarihinden itibaren 3 ay ve her halde 1 yıl olarak değerlendirilir. Görevli mahkeme icra ceza mahkemesidir; yetki bakımından ibraz yeri, banka şubesi, hesap sahibi veya şikayetçinin yerleşim yeri seçenekleri gündeme gelebilir.

Hayır. Karşılıksız çek suçunda kanuni düzenleme gereği ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri uygulanmaz.

Evet. Şikayet hakkı yetkili hamile veya şartları varsa meşru cirantaya aittir. Ciro kaydının çizilmesi veya iptal edilmesi, ilgili kişinin şikayet hakkını ve hak sahipliği iddiasını etkileyebilir.

Mahkemece hükmedilen adli para cezası taksitlendirilebilir; ancak taksit süresi ve ödeme planı kanuni sınırlar içinde belirlenir. Ödeme yapılmaması hapse çevrilme sonucunu doğurabilir.

Suç tarihi kural olarak çekin üzerinde yazan düzenleme tarihi değil, çekin bankaya ibraz edilip karşılıksızdır işleminin yapıldığı tarihtir.

Konkordato sürecinde çek hesabının yönetimi ve ödeme yetkisi mahkemece komiser veya başka bir denetim düzenine bağlanmışsa, şirket yetkilisinin cezai sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Her konkordato kararı otomatik cezasızlık sonucu doğurmaz.

TTK hükümleri uyarınca çek bedeli yanında çek tazminatı, faiz ve takip giderleri talep edilebilir. Talep kalemleri çekin niteliği, ibraz süresi ve takip yoluna göre hesaplanmalıdır.

Evet. Çek bedelinin karşılıksızdır işleminden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tamamen ödenmesi halinde yargılama aşamasına göre davanın düşmesi, mahkumiyetin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılması veya yasağın kaldırılması gündeme gelebilir.