Fikri Mülkiyet Hukuku

Kısa cevap: Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini başka işletmelerinkinden ayırt etmeye yarayan işarettir. Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve onar yıllık dönemler halinde yenilenebilir.

Yenileme talebi koruma süresinin sona ermesinden önceki 6 ay içinde yapılır. Bu süre kaçırılırsa ek ücretle, koruma süresinin bitiminden itibaren 6 ay içinde yenileme istenebilir.

Tasarım, ürünün çizgi, biçim, renk, doku ve benzeri görünüm özelliklerinden oluşan bütündür. Tescilli tasarım 5 yıl korunur; beşer yıllık yenilemelerle toplam koruma süresi 25 yıla kadar uzatılabilir.

Tescilsiz tasarımlar, koşulları varsa haksız rekabet ve genel hükümler kapsamında korunabilir. Yenilik, ayırt edicilik, kamuya sunum yeri ve delil durumu somut dosyada ayrıca incelenir.

Mevzuatta tat ve kokular için mutlak bir yasak bulunmamakla birlikte, sicilde açık ve objektif biçimde gösterilebilirlik ve ayırt edicilik sorunu nedeniyle uygulamada marka tesciliyle korunmaları mümkün değildir.

Logo veya tasarımın birebir kopyalanması, harf oyunlarıyla benzer marka kullanımı, fotoğrafta logonun gizlenmesi, sahte ürünün gerçek ambalajla sunulması ve ilan metinlerinde karıştırma ihtimali yaratılması yaygın ihlal biçimleridir.

Alan adı ihlalleri, markayla karıştırılacak derecede benzer domainlerin kullanılmasıyla ortaya çıkabilir. Harf değişikliği, sıfır kullanımı veya ek ibarelerle marka algısından yararlanma buna örnektir.

Evet. Reklam niteliğindeki içeriğin ortalama tüketici tarafından açıkça anlaşılabilir olması gerekir. Örtülü reklam, ticari reklam ve sosyal medya tanıtım kuralları kapsamında risk doğurur.

SMK m. 149 kapsamında tecavüzün tespiti, önlenmesi, durdurulması, maddi ve manevi tazminat, tecavüz konusu ürünlere el konulması, imha, mülkiyet talebi ve kararın ilanı gibi talepler ileri sürülebilir.

SMK m. 30 kapsamında taklit markalı mal üretme, satma, ithal veya ihraç etme, ticari amaçla bulundurma ve benzeri fiiller hapis ve adli para cezası sonucunu doğurabilir.

Taklit ürünün kaynağının resmi makamlara bildirilmesi ve üreticilerin ortaya çıkarılması durumunda marka suçları bakımından ceza verilmemesi, tasarım ihlalleri bakımından indirim gündeme gelebilir.

Sınai mülkiyet suçları bakımından ceza koruması kural olarak tescilli marka hakkına bağlıdır. Tescilsiz işaretlerde haksız rekabet ve genel hükümler ayrıca değerlendirilebilir.

Marka ve tasarım hakkına tecavüz suçları şikayete tabidir. Fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aylık şikayet süresi ile dava zamanaşımı somut dosyada birlikte kontrol edilmelidir.

Platformun rolü, bedel tahsili, satışa aracılık biçimi, bildirim sonrası davranışı ve tüketici mevzuatı birlikte değerlendirilir. Hukuka aykırı içeriğin kaldırılması ve zarardan sorumluluk dosya özelinde incelenir.

Platformun dahili bildirim sistemi, e-posta, noter ihtarnamesi veya KEP yolu kullanılabilir. Delil ve bildirim tarihinin ispatı bakımından KEP ve noter kayıtları önemlidir.

Hak sahipliği tescil belgesi, başvuranın kimlik veya unvan bilgileri, ihlal edilen tam URL, deliller ve beyanlar eksiksiz sunulmalıdır. Eksik başvuru platform tarafından reddedilebilir.

Usulüne uygun hak ihlali bildirimi platforma ulaştıktan sonra ilgili içeriğin en geç 48 saat içinde yayından kaldırılması gündeme gelir.

Satıcı, fatura, lisans, sözleşme veya hak sahipliğini gösteren belgelerle itiraz edebilir. Platform, itirazı haklı bulursa kaldırılan içeriği tekrar yayına alabilir.

Sınai Mülkiyet Kanunu'ndan doğan hukuk davalarında Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri, ceza davalarında Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemeleri görevlidir. Bu mahkemelerin bulunmadığı yerlerde genel mahkemeler görevli olabilir.

TÜRKPATENT kararlarına karşı açılacak davalarda Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi görev ve yetki bakımından öne çıkar.

Hak sahibinin yerleşim yeri, ihlalin gerçekleştiği veya etkilerinin görüldüğü yer mahkemesi yetki bakımından değerlendirilebilir. Yabancı hak sahiplerinde sicildeki marka vekili bilgisi ayrıca önemlidir.

Markalar için Madrid Protokolü, tasarımlar için Lahey Anlaşması, sınıflandırma bakımından Nice ve Locarno sistemleri uluslararası başvurularda dikkate alınır.

Lisans ve tazminat uyuşmazlıkları yazılı tahkim anlaşması varsa tahkime elverişli olabilir. Tescil, iptal ve hükümsüzlük gibi kamu düzenini ilgilendiren konular ise tahkim konusu yapılamaz; ceza boyutunda uzlaşma prosedürü ayrıca değerlendirilir.

Kısa cevap: Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini başka işletmelerinkinden ayırt etmeye yarayan işarettir. Ayırt edici olması ve sicilde gösterilebilir olması koşuluyla sözler, renkler, şekiller, harfler, sayılar, sesler ve ambalaj biçimleri marka olarak tescil edilebilir.

Ses markalarında elektronik ses kaydının sicilde gösterilebilir olması; renk markalarında ise renk görseliyle birlikte TÜRKPATENT tarafından kabul edilen renk kodunun sunulması gerekir.

Mevzuatta tat ve kokular için açık bir yasak bulunmamakla birlikte, objektif algılanabilirlik, ayırt edicilik ve sicilde gösterilebilirlik sorunları nedeniyle Türk hukuku uygulamasında tat ve kokuların marka tesciliyle korunması henüz mümkün değildir.

Markanın temel fonksiyonları ayırt edicilik, kaynak gösterme, kaliteyi garanti etme ve reklam fonksiyonudur. Marka, tüketici nezdinde mal veya hizmetin hangi işletmeye ait olduğunu ve belirli bir ticari kalite algısını gösterir.

Marka tescili sahibine markayı ticari olarak kullanma ve izinsiz kullanımları engelleme hakkı verir. Marka hakkı parasal değere sahiptir; devredilebilir, miras yoluyla geçebilir, haczedilebilir, rehnedilebilir, ortaklıklara sermaye olarak konulabilir ve yazılı lisans sözleşmesiyle kullandırılabilir.

SMK m. 149 kapsamında tecavüzün tespiti, önlenmesi ve durdurulması; maddi ve manevi tazminat; tecavüz konusu ürünlere, cihazlara ve makinelere el konulması; el konulan ürünlerin mülkiyeti, değiştirilmesi veya imhası ve kararın ilanı talep edilebilir.

Hükümsüzlük, markanın tescili sırasında mevcut olan mutlak veya nispi ret nedenlerine dayanır ve kural olarak geçmişe etkili sonuç doğurur. İptal ise tescilden sonra ortaya çıkan kullanmama, yanıltıcı hale gelme veya teknik şartnameye aykırılık gibi nedenlere dayanır ve kural olarak ileriye etkili sonuç doğurur.

Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır. Yenileme, koruma süresinin bitiminden önceki 6 ay içinde; bu süre kaçırılırsa ek ücretle bitimden sonraki 6 ay içinde yapılabilir. Yenilenmeyen marka koruması sona erer.

Vazgeçme, marka sahibinin markanın tescilli olduğu mal veya hizmetlerin tamamından ya da bir kısmından yazılı beyanla feragat etmesidir. Beyanın TÜRKPATENT'e sunulmasıyla ileriye etkili sonuç doğurur.

Tescilli markanın beş yıl boyunca Türkiye'de ciddi biçimde, işlevine uygun ve tescilli olduğu mal veya hizmetler için kullanılmaması halinde iptali talep edilebilir. Haklı kullanmama sebebi varsa iptal kararı verilmemesi gündeme gelebilir.

Marka sahibine tescilden sonra markayı kullanması için 5 yıllık süre tanınır. İptal talebinden önceki 3 ay içinde, iptal ihtimali öğrenilerek yapılan kullanımlar hesaplamada dikkate alınmayabilir.

Markanın, marka sahibinin kusurlu davranışları veya gerekli önlemleri almaması nedeniyle ilgili mal veya hizmetin genel/cins adı haline gelmesi durumunda ayırt edicilik kaybolur ve iptal gündeme gelir.

Markanın kullanımı sonucunda mal veya hizmetin niteliği, kalitesi ya da coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltacak bir durum oluşmasıdır. Ürünün esaslı unsurunun değişmesi buna örnek olabilir.

Garanti veya ortak markanın teknik şartnameye aykırı ve devam eden kullanımı halinde ilgililer veya Cumhuriyet savcısı başvurabilir. Marka sahibine aykırılığı gidermesi için süre verilir; düzeltilmezse iptal kararı gündeme gelir.

SMK m. 26 uyarınca 10 Ocak 2024 tarihi itibariyle markanın iptali yetkisi mahkemelerden TÜRKPATENT'e geçmiştir. Bu tarihten sonra iptal talepleri kural olarak idari süreçte Kurum nezdinde incelenir.

İlgili kişiler, kullanımı kısıtlanan veya kısıtlanma tehlikesi bulunan gerçek ve tüzel kişiler iptal talep edebilir. Garanti ve ortak markalarda Cumhuriyet savcıları ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları da başvuru yapabilir.

İptal talebi marka sahibine tebliğ edilir. Marka sahibi 1 ay içinde delil ve cevaplarını sunar; talep edilirse Kurum 1 aya kadar ek süre verebilir. Markalar Dairesi dosya üzerinden karar verir.

Markalar Dairesi kararına karşı tebliğden itibaren 2 ay içinde YİDK nezdinde itiraz edilebilir. YİDK kararına karşı yine 2 ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde Kurum kararının iptali davası açılabilir.

SMK geçici düzenlemesi uyarınca 10 Ocak 2024'ten önce mahkemelerde açılmış ve görülmekte olan iptal davaları mahkemeler tarafından sonuçlandırılır. Kesinleşen kararlar sicil işlemleri için Kuruma gönderilir.

10 Ocak 2024 öncesi davalarda Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri görevlidir. Kurum ve YİDK kararlarına karşı açılacak davalarda Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi yetkisi öne çıkar.

İptal kararı kural olarak inşai niteliktedir ve iptal talebinin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren ileriye etkili sonuç doğurur. Kesinleşmeyle marka sicilden silinir; devir, lisans, rehin ve haciz gibi bağlı haklar da etkilenir.

Evet, talep edenin hukuki yararı varsa ve açıkça talep edilmişse, iptal tarihinin 5 yıllık kesintisiz kullanmama süresinin dolduğu geçmiş tarih olarak belirlenmesi mümkün olabilir.

Geçmişe etkili iptal kararı, iptalden önce kesinleşmiş ve uygulanmış tecavüz kararlarına ve iptalden önce kurulup uygulanmış sözleşmelere kural olarak etki etmez.

Marka, tescilli olduğu tüm mal ve hizmetler için değil, yalnızca iptal nedeni bulunan belirli mal veya hizmetler bakımından iptal edilebilir. Kalan mal ve hizmetlerde marka sicilde korunmaya devam eder.

Lisans ihlali veya tazminat talepleri tahkime elverişli olabilir; ancak markanın tescili, iptali veya hükümsüzlüğü kamu düzeni ve idari işlem niteliği taşıdığından tahkim yargılamasına konu edilemez. Marka hakkına tecavüz suçlarında uzlaşma prosedürü ayrıca değerlendirilir.